Vì sao dân gian quan niệm cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng?

Từ xa xưa ông cha đã truyền miệng câu nói “cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng". Vì sao người Việt lại coi trọng cúng lễ vào ngày 15 tháng 1 Âm tới vậy?

Ngày Rằm đầu tiên của năm theo lịch Âm được gọi là Tết Nguyên tiêu hay Tết Thượng nguyên. Theo phong tục dân gian, vào ngày này, người Việt sẽ tổ chức lễ cúng với mâm cơm tươm tất, khấn vái thành tâm để mong cầu bình an, may mắn cho năm mới.

Dân gian có quan niệm rằng “cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng" để nói lên tầm quan trọng của lễ cúng này. Tuy nhiên, vì sao lại nói như vậy thì không phải người Việt nào cũng biết.

Vì sao dân gian quan niệm cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng? - Ảnh 1
Cúng Rằm tháng Giêng được cho là lễ cúng quan trọng nhất trong cả năm, mong cầu bình an, may mắn cho năm mới.

Vì sao nói “cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng"?

Theo GS Trần Ngọc Thêm, tác giả cuốn “Cơ sở văn hóa Việt Nam", người Việt thường coi trọng những cái ban đầu. Không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng rất quan trọng.

Tháng Giêng cũng là thời điểm công việc ít hơn ngày thường nên có nhiều ngày lễ Tết hơn các tháng khác. Rằm tháng Giêng trong suy nghĩ của người Việt là Tết muộn. Những gia đình có điều kiện khá giả sau Tết Nguyên đán sẽ tiếp tục kéo dài lễ đến tận Rằm.

Nhiều người cho rằng, đây cũng là lúc mà gia đình có tang, người bị bệnh,…được ăn bù cho dịp Tết truyền thống. Bên cạnh đó, với người làm nông, Rằm tháng 1 Âm cũng là thời điểm bắt đầu gieo trồng vụ mới. “Đầu xuôi, đuôi lọt", người xưa thường làm lễ cúng cầu may, mong mùa màng bội thu cũng vào ngày này.

Mặt khác, cũng có quan niệm đây là ngày “Vía Phật". Trừ ngày mùng 1 Tết, các Phật tử sẽ dâng hương ở đình, chùa lần đầu tiên là vào Rằm tháng 1 Âm. Bởi vậy, cúng Rằm tháng Giêng được coi trọng hơn các ngày lễ khác.

Vì sao dân gian quan niệm cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng? - Ảnh 2
Cúng Rằm tháng Giêng có rất nhiều ý nghĩa đặc biệt. Cũng vì thế mà nghi thức này được coi trọng hơn mọi lễ cúng khác trong cả năm.

Cúng Rằm tháng Giêng nên làm vào ngày nào thì tốt?

Chuyên gia phong thủy chia sẻ, cúng Rằm tháng Giêng nên được thực hiện vào buổi sáng ngày chính Rằm, tức 15 tháng 1 Âm lịch. Dù vậy, hiện nay có nhiều gia đình bận rộn nên thường linh hoạt sắp xếp giờ cúng sao cho thuận tiện với công việc của mình.

Vì sao dân gian quan niệm cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng? - Ảnh 3
Đa phần các gia chủ đều cho rằng, chỉ cần có lòng thành, nhất tâm khi làm lễ là đủ.

Thông thường, vào ngày Rằm tháng Giêng, các gia đình sẽ làm một mâm cơm cúng thịnh soạn. Trên mâm có các món quen thuộc như gà luộc, canh xương, xôi gấc hay giò, bánh trôi, bánh chay… Thêm vào đó, gia chủ cũng sẽ chuẩn bị trước bài văn cúng phù hợp khi thắp hương dâng lễ.