Vì sao nhà có tang, trước khi nhập quan phải vuốt mắt cho người mất?

Không chỉ để người đã mất “ra đi" thanh thản, hành động vuốt mắt còn mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là phong tục người xưa thường làm với ai qua đời không nhắm mắt.

Vào thời phong kiến Trung Quốc, dân gian đã lưu truyền tục lệ vuốt mắt cho người đã mất. Phong tục này kéo dài suốt hàng trăm năm, thậm chí tới nay vẫn có nhiều vùng miền còn duy trì. Và không chỉ Trung Quốc, nhiều nước phương Đông như Việt Nam cũng giữ phong tục phải vuốt mắt cho người đã khuất ở một số nơi.

Hành động vuốt mắt theo quan niệm của người xưa là để người quá cố được ra đi thanh thản, không vương vấn gì dương gian. Đặc biệt là trong những trường hợp người mất không nhắm mắt. Nguyên nhân vì đâu lại có hiện tượng này và ý nghĩa của việc vuốt mắt là gì?

Vì sao nhà có tang, trước khi nhập quan phải vuốt mắt cho người mất? - Ảnh 1
Thời phong kiến, nhiều nước phương Đông như Trung Quốc, Việt Nam thường có tục vuốt mắt người đã khuất.

Vì sao người mất không nhắm mắt?

Theo tiến sỹ Vũ Dương, nguyên Viện trưởng viện Giám định pháp y Quốc gia, mất không nhắm mắt không phải hiện tượng lạ trong đời sống. Thế nhưng, ở góc độ tâm linh, việc này lại được “thêu dệt" nhiều chi tiết rùng rợn, gây lo lắng.

Giải thích ở khía cạnh khoa học, hiện tượng này là do người đã mất có thể bị ngộ độc thuốc co cơ. Hoặc, do tình huống bất ngờ khiến người đó mất đột ngột trong trạng thái sốc, tạo nên phản xạ mở mắt trước lúc ngừng thở.

Một lý do khác là khi người mất đang trong cơn co giật cũng có thể hình thành trạng thái mở to mắt trước lúc từ trần. Các trường hợp này đều sẽ gây nên hiện tượng mất mở mắt, không nhắm mắt hoặc chỉ khép một phần. Về phương diện khoa học, nguyên nhân chính là do co cơ, không phải vì yếu tố tâm linh như nhiều người vẫn đồn.

Vì sao nhà có tang, trước khi nhập quan phải vuốt mắt cho người mất? - Ảnh 2
Theo giải thích ở khía cạnh khoa học, c.hết không nhắm mắt thực chất là do hiện tượng co cơ.

Tuy nhiên, với những nước phương Đông, quan niệm tâm linh là khó từ bỏ. Nhất là những quan niệm từ xưa. Dân gian đã cho rằng, người mất trong tình trạng mở mắt, thậm chí nhắm hờ, cũng cần phải vuốt mắt trước khi nhập quan. Hành động này không chỉ tốt cho vong linh người quá cố mà còn có liên quan tới cả người còn sống.

Vì sao phải vuốt mắt người đã khuất trước khi nhập quan?

Các gia đình có người mất vẫn mở mắt thường cho rằng, đây là hành động “chờ đợi" những ai chưa về kịp để đưa tang. Thế nhưng, trong quá trình đó, dù có ai vuốt mắt thì vẫn sẽ nhắm lại. Vì hiện tượng co cơ chỉ diễn ra tạm thời. Sau một thời gian, nếu có người vuốt mắt, mắt của người đã mắt sẽ nhắm lại. Song, nếu không có ai làm động tác này thì mắt sẽ vẫn mở, không thể tự động khép lại.

Thực tế, vuốt mắt người đã mất là để vong linh của họ ra đi thanh thản, không còn vương vấn chuyện ở trần gian. Nếu mắt còn mở là người đó còn lưu luyến, không thể yên tâm đi chuyển kiếp hoặc sang thế giới bên kia.

Mặt khác, dân gian cho rằng, nếu không vuốt mắt người đã khuất thì thành viên trong gia đình sẽ gặp xui xẻo. Nguyên nhân là vì quan niệm từ thời phong kiến, nếu người mất mở mắt, họ sẽ tìm kiếm một người thân để cùng xuống hoàng tuyền.

Vì sao nhà có tang, trước khi nhập quan phải vuốt mắt cho người mất? - Ảnh 3
Để không bị “bắt" xuống cõi âm, người ta thường vuốt mắt cho người quá cố, an ủi vong linh của họ.

Ngoài ra, có những trường hợp, gia đình người đã khuất sẽ để đồng xu lên mắt của họ. Hành động này giúp người đã mất nhắm mắt lại. Đồng xu được sử dụng cũng được cho là “lộ phí" để vong hồn người quá cố mang theo sang cõi âm.

Dù chưa có nghiên cứu nào chứng minh những quan niệm tâm linh là chính xác song “có thờ có thiêng, có kiêng có lành". Thời nay, nhiều người vẫn giữ phong tục này để giảm bớt điều rủi ro khi có tang sự.