Vì sao người Việt không bao giờ chọn gà mái để cúng lễ?

Có một sự thật ít ai phát hiện ra rằng, khi làm lễ cúng, thắp hương tại nhà hay ra đền chùa, nhiều gia đình chỉ chọn gà trống thay con mái. Vì sao như vậy?

Từ xưa tới nay, theo phong tục của người Việt mỗi khi tới dịp Lễ tết, người ta sẽ làm một mâm đồ lễ để cúng bái thần linh, gia tiên. Một trong những lễ vật phải có trên mâm, nhất là cúng giao thừa và ngày Tết, đó chính là gà luộc.

Tuy nhiên, khi chọn gà cúng, nhà nào cũng phải dùng gà trống. Đặc biệt, gà lễ này còn phải để nguyên con. Song không phải ai cũng biết vì sao lại làm như vậy.

Vì sao người Việt không bao giờ chọn gà mái để cúng lễ? - Ảnh 1
Trên mâm cúng lễ Tết, giỗ chạp, luôn có một đĩa gà luộc nguyên con. Gà được chọn phải là gà trống.

Vì sao không cúng gà mái mà chọn gà trống?

Trong hai loại gà, thông thường chỉ có gà trống mới gáy to, rõ ràng. Theo quan niệm dân gian, khi gà trống cất tiếng gáy cũng là lúc mặt trời ló dạng, bắt đầu ngày mới. Gà trống gắn liền với cuộc sống của người làm nông, mỗi khi gà gáy buổi sớm là nông dân sẽ thức dậy để ra đồng làm việc.

Như vậy, gà trống chính là nét văn hóa, thể hiện tín ngưỡng thờ thần mặt trời trong nền nông nghiệp lúa nước. Khi dùng gà trống để cúng, người dân sẽ cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, có một năm no đủ.

Vì sao người Việt không bao giờ chọn gà mái để cúng lễ? - Ảnh 2
Gà trống gắn liền với tín ngưỡng thờ thần mặt trời, tiếng gáy của chúng cũng là dấu hiệu bắt đầu ngày mới.

Bên cạnh đó, các cụ thời xưa cho rằng, gà trống mang 5 đức tính tốt mà một người đàn ông cần có. Đó là mào và yếm thịt đại diện cho mũ cánh chuồn của người đỗ hàng tiến sĩ. Cũng chỉ có gà trống mới có cựa, tượng trưng cho võ nghệ, thể hiện sực khỏe dồi dào.

Gà trống còn “thiện chiến" hơn, sẵn sàng lao vào tranh đấu để bảo vệ bầy đàn. Đây cũng là loài có nhân nghĩa, khi tìm thấy đồ ăn sẽ gọi bầy tới chung, không hưởng một mình. Và cuối cùng là “tín", gà trống gáy rất đúng giờ. Một năm 4 mùa, một ngày 24 tiếng, bất kể thời tiết ra sao, chúng cũng giữ tập tính gáy vào sáng sớm và trước khi lên chuồng.

Vì sao người Việt không bao giờ chọn gà mái để cúng lễ? - Ảnh 3
Gà trống cũng được cho là mang nhiều tính tốt mà đàn ông nên có, thể hiện gia chủ luôn mạnh mẽ, vững vàng.

Vì sao gà cúng phải để nguyên con, miệng ngậm hoa hồng?

Nguyên nhân đơn giản chính là để cho đẹp đĩa cúng. Gà trống thường có kích thước to lớn hơn con mái. Chúng còn có mào đỏ trên đầu. Sau khi luộc, gà nguyên con có hình dáng đẹp hơn, uy nghiêm hơn nên thường được giữ lại, không chặt nhỏ.

Về bông hồng trên mỏ gà. Vào ngày lễ tết, người ta thường cài thêm hoa hồng, một phần là để cho đẹp. Lý do khác chính là hình tượng gà ngậm hoa hồng giống như khi chúng rướn cổ, cất tiếng gáy đầu tiên trong năm mới.

Vì sao người Việt không bao giờ chọn gà mái để cúng lễ? - Ảnh 4
Gà để nguyên con sẽ đẹp mắt hơn khi chặt nhỏ. Hình tượng gà ngậm hoa hồng còn thể hiện mong cầu sức khỏe, tài lộc, những điều tốt lành sẽ đến.

Bên cạnh đó, dân gian cũng cho rằng, hoa hồng đỏ còn là tượng trưng cho sự may mắn, bình an. Để gà ngậm hoa hồng đồng nghĩa với việc gia chủ sẽ có một năm ngập tràn vận đỏ.