Tiết lộ ý nghĩa của bát cơm trắng trên mâm cơm cúng giỗ, ma chay

Vì sao khi làm cơm cúng giỗ hoặc ma chay, người ta thường đặt trên mâm một hoặc 4 bát cơm gạo trắng? Liệu điều này có liên quan tới yếu tố tâm linh không?

Trong các mâm cơm cúng giỗ hay ma chay, thậm chí là lễ tết của gia đình người Việt, phần lớn đều không thể thiếu cơm trắng. Có nơi người ta xếp một bát cơm trắng, có nơi chuẩn bị 4 bát chia thành 4 góc, tượng trưng cho 4 phương. Tuy nhiên, rất ít ai hiểu được ý nghĩa cũng như lý do vì sao lại có cơm trắng trong mâm cơm cúng.

Tiết lộ ý nghĩa của bát cơm trắng trên mâm cơm cúng giỗ, ma chay - Ảnh 1
Vì sao phải cúng cơm gạo trắng trong đám giỗ, ma chay là điều không phải ai cũng biết.

Không ít người cho rằng, có thịt thì phải có cơm, cơm là lễ vật cơ bản khi thực hiện nghi lễ cúng bái. Song, với nhiều gia đình, bát cơm cúng luôn đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thậm chí, người ta còn có riêng bộ bát chỉ để đựng cơm cúng lễ để phân biệt với bát cơm dùng trong bữa ăn hàng ngày.

Sở dĩ, có cơm trắng trên mâm cơm đặt lên bàn thờ vì quan niệm của người xưa. Dân gian cho rằng, bát cơm chính là biểu tượng cho linh khí của trời và đất. Cơm gạo trắng tượng trưng cho sự thanh tịnh, thuần khiết, là tấm lòng của gia chủ trình lên gia tiên, thần linh, Phật tổ.

Không những vậy, bát cơm phải được đặt theo thế úp, ở bên trong dâng tới ngọn. Làm cách này là để mong cầu vong linh người đã khuất hoặc thần linh luôn đủ đầy, không bị đói hay thiếu thốn.

Vào những ngày mùng 1 hoặc Rằm tháng 7, người ta còn cúng cơm gạo trắng kèm theo quả trứng và chén muối trắng. Ở giữa bát cơm còn cắm đũa, ngụ ý không cho ma quỷ, cô hồn tranh giành cơm của các vong linh.

Tiết lộ ý nghĩa của bát cơm trắng trên mâm cơm cúng giỗ, ma chay - Ảnh 2
Cắm đũa giữa bát cơm để “răn" ma quỷ không được giành giật, tranh cướp lễ vật của các linh hồn.

Trong khi đó, trứng được cho là biểu tượng của sự sống, nhắc nhở các thế hệ sau không quên ơn nghĩa người đi trước. Còn đĩa muối là thể hiện cho câu “gừng cay muối mặn xin đừng quen nhau", dặn dò con cháu luôn duy trì truyền thống gia đình và nhớ ơn tổ tiên.

Có thể thấy, người xưa luôn tin rằng “trần sao âm vậy". Dù người đã khuất cũng phải được ăn no, ấm bụng. Cơm gạo lại là cốt lõi của việc ăn uống trong quan niệm của người Việt. Dâng cơm trắng không chỉ biểu thị lòng thành mà còn cho thấy sự chu đáo của con cháu. Ngoài ra, cơm gạo cũng là lễ vật bình dân nhất, dù nhà giàu hay nhà nghèo cũng có thể chuẩn bị được để làm nghi thức cúng tế..