Tăng học phí nếu các trường chuyển từ trường công lập sang tự chủ

Thông tin nhiều trường THPT nổi tiếng tại Hà Nội sẽ chuyển từ trường công lập sang trường tự chủ, khiến học phí tăng, nhiều phụ huynh cảm thấy lo lắng.

Không phải ai cũng có thể học trường công

Nếu đúng như thông tin các trường tại Hà Nội như Trường THPT Kim Liên, Trường THPT Chu Văn An và Trường THPT Phan Đình Phùng sẽ chuyển đổi sang mô hình công lập chất lượng cao (CLC), điều này sẽ khiến nhiều học sinh khó có cơ hội học ở những trường này bởi học phí quá cao.

Nhiều trường THPT ở Hà Nội chuyển đổi mô hình sang trường tự chủ thu học phí cao

Đây là 3 trường THPT tốp đầu Hà Nội thang điểm chuẩn cao nhất nhì toàn thành phố cùng chất lượng đào tào tốt, là lý do khiến nhiều học sinh mong muốn được học tại đây.

Xuất hiện thông tin này khiến không ít phụ huynh lo lắng cho tương lai của con mình. Bởi nếu mức học phí lên tới 5 – 7 triệu đồng/tháng, gấp 10 lần học phí hiện tại thì các học sinh khá, giỏi nhưng không có điều kiện kinh tế chắc phải chuyển trường.

Để trả lời những băn khoăn cho phụ huynh cũng như các học sinh yên tâm học tập thì các trường trên đã có “thông báo” chính thức trên website với nội dung: Hiện tại, trong năm học 2020 – 2021 và những năm tiếp theo, trường vẫn là trường công lập và có mức thu học phí theo Nghị định 86 của Chính phủ ở cả 3 khối.

Việc chuyển đổi sang CLC vẫn chưa được Sở GD-ĐT cũng như UBND TP.Hà Nội thông qua. Chính vì thế học phí tại trường vẫn chưa có sự thay đổi như những thông tin trước đó.

Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội) sẽ chuyển sang mô hình CLC

Nếu bản thảo chuyển đổi trường sang trường THPT CLC được phê duyệt thì sẽ không chuyển đổi CLC toàn bộ chỉ làm một phần. Nghĩa là nhà trường cũng chỉ áp dụng cho học sinh khối 10, lúc đó trường sẽ công bố thông tin, học phí trong thông báo tuyển sinh giúp cha mẹ và học sinh có được sự lựa chọn phù hợp nhất. Còn những học sinh lớp 11, 12 vẫn sẽ áp dụng mức học phí theo quy định là 217.000 đồng/tháng/học sinh.

Trong năm 2019, trong kế hoạch của UBND TP.Hà Nội về việc triển khai thực hiện nâng mức tự chủ tài chính các đơn vị sự nghiệp công lập giai đoạn 2018 – 2021. Theo đó, sẽ phấn đấu có 10% đơn vị giáo dục tại thủ đô có thể tự chủ tài chính, giúp giảm ngân sách cho nhà nước giai đoạn 2011 – 2015. Trước kế hoạch được đề ra, UBND TP.Hà Nội đã yêu cầu Sở GD-ĐT cần phải rà soát, nghiên cứu, để có những chuyển đổi hợp lý.

Luật giáo dục không công nhận mô hình công lập chất lượng cao (CLC)

Luật Giáo dục 2019 mà Quốc hội thông qua (có hiệu lực từ 1.7.2020) đã không chấp nhận và đưa vào luật mô hình trường công lập CLC. Trong hệ thống giáo dục chỉ nên tồn tại theo 2 mô hình như đang áp dụng hiện hành đó là trường công lập, trường dân lập; còn giáo dục mầm non sẽ có công lập và trường tư thục.

Đối với mô hình trường công lập cung cấp dịch vụ giáo dục CLC, báo cáo cho rằng: “Việc nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ của các cơ sở giáo dục, không phân biệt trường công lập, trường tư thục. Về quan điểm chung, theo tinh thần của Hiến pháp, nhà nước có trách nhiệm ưu tiên tập trung chăm lo giáo dục đại trà một cách chuẩn mực và bồi dưỡng tài năng; đảm bảo công bằng trong quyền tiếp cận giáo dục, từng bước phổ cập giáo dục, trong đó quan tâm giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn... Theo đó, luật không quy định cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông CLC để bảo đảm môi trường học đường bình đẳng, thân thiện trong các cơ sở giáo dục công lập. Đồng thời, quy định khuyến khích phát triển mô hình trường dân lập, tư thục cung cấp dịch vụ giáo dục CLC nhằm huy động sự chia sẻ, tham gia của cộng đồng, của xã hội, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của người học (điều 17)”.

Ông Trịnh Ngọc Thạch, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, đồng thời là thành viên Ban Soạn thảo luật Giáo dục 2019, cho rằng: “Muốn nhân rộng CLC ra cả nước thì trước hết ta cần phân tích rõ CLC và phải có tiêu chí của chính phủ, chứ không thể nói chung chung”. Ngoài ra, ông Thạch cũng đưa ra quan điểm cá nhân cho rằng, các trường nếu được thông qua cho chuyển đổi sang CLC và thu tiền học phí cao thì thật vô lý bởi các trường công lập này đều được nhà nước cấp đất để xây trường, sử dụng ngân sách nhà nước để đầu tư trang thiết bị và trả lương cho nhân viên. Nếu thu học phí cao thì thật bất công.

Dù UBND TP.Hà Nội cũng như Sở GD-ĐT chưa thông qua quá trình chuyển đổi trường sang CLC nhưng tại Hà Nội vẫn có những trường tồn tại mô hình trường công lập CLC và sắp tới sẽ tiếp tục nhân rộng bởi các trường cho rằng mô hình này được thực hiện theo quy định trong luật Thủ đô được ban hành năm 2012, dù không nói rõ là áp dụng cho trường công hay trường tư.

Trong khoản 3 điều 12 của luật này quy định: “Xây dựng một số cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông CLC trên địa bàn thủ đô theo các tiêu chí về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, chương trình, phương pháp giảng dạy và dịch vụ giáo dục. Việc theo học tại các cơ sở giáo dục CLC theo nguyên tắc tự nguyện”.

Ý kiến

Bất công giữa chính các trường công

Vấn đề đáng quan tâm nhất chính là việc đối tượng thụ hưởng của các trường công CLC, bởi rõ ràng với các em HS học giỏi nhưng nhà nghèo, thì nhà nước phải có trách nhiệm, vì chúng ta khuyến khích nhân tài, chứ không phải trường tốt chỉ dành cho các em con nhà giàu. Cái khác biệt của trường công lập CLC với các trường tư thục CLC chính là chỗ đấy. Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm (Chủ tịch Hội Tâm lý - Giáo dục TP.Hà Nội)

Bất bình đẳng trường công và tư

Hệ thống trường học phải rất rõ ràng, công ra công, tư ra tư. Trường công lập CLC, nói là tự chủ tài chính nhưng đều do nhà nước bỏ tiền xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư hỗ trợ đội ngũ, trong khi trường tư phải tự chủ hoàn toàn, không được bất cứ hỗ trợ nào kể cả cơ sở vật chất, đội ngũ và định mức tính trên đầu HS. Do vậy, trường công tự chủ tài chính tạo ra sự bất bình đẳng rất lớn trong cạnh tranh giữa trường công và trường tư. Nếu cứ phát triển trường công CLC, tự chủ thì sẽ ảnh hưởng đến chính sách xã hội hóa trong giáo dục của nhà nước, không khuyến khích được nguồn lực của khối tư nhân trong phát triển giáo dục. Nhà giáo Nguyễn Văn Hòa(Chủ tịch Hội đồng trường Nguyễn Bỉnh Khiêm - Hà Nội)

Nên để hệ thống tư nhân làm

Trường công CLC thu học phí là cả vấn đề đụng đến luật Giáo dục. Do đó, nên để trường CLC cho hệ thống tư nhân làm. Những người có điều kiện đầu tư cho con học trường CLC không phải là đại chúng, cũng không phải thành phần yếu thế để nhận hỗ trợ từ nhà nước, trong khi các trường tư thục làm được việc này. Nhà giáo Nguyễn Xuân Khang (Hiệu trưởng Trường Marie Curie - Hà Nội)

Phải thực hiện đúng luật

Các mô hình trường có thể năng động, sáng tạo theo đặc thù của trường mình nhưng điều kiện tiên quyết là phải thực hiện đúng luật. Cao nhất là Hiến pháp, sau đó là luật Giáo dục và luật Ngân sách, còn các luật khác chỉ là phụ. Đề nghị Bộ GD-ĐT rà soát địa phương nào làm không đúng thì phải vào cuộc và có kiến nghị với Chính phủ đề xuất biện pháp xử lý. PGS Bùi Thị An(Đại biểu Quốc hội khóa 13)