Khoa học lý giải vì sao thầy bói phán chính xác, chẳng phải do thần thánh

Nhiều người cho rằng thầy bói có khả năng đoán được tương lai, nhìn được quá khứ. Thậm chí thầy bói còn có thể là hiện thân của thánh thần. Tuy nhiên, khoa học lại có lý giải khác.

Dân gian từ xưa đã cho rằng, thầy bói chính là những người tinh thông kim cổ. Không những biết được quá khứ, thầy bói còn nhìn thấy tương lai, phán đoán chính xác về cuộc sống của nhiều người. Thế nhưng, giải thích về điều này, các chuyên gia đã đưa ra rất nhiều cơ sở thú vị.

Hiệu ứng vầng hào quang

Phần lớn mọi người đều có xu hướng tin tưởng vào thầy bói khi tìm tới xem bói. Nhất là khi ở người đó toát ra sự thân thiện, ngoại hình tươm tất, chỉn chu. Những yếu tố đầu tiên sẽ quyết định diễn biến của các sự kiện sau đó. Theo các chuyên gia, đây chính là hiệu ứng vầng hào quang ban đầu, được xác lập khi lần đầu gặp mặt.

Hiệu ứng mong ước

Trong số các dự báo mà thầy báo đưa ra, những thông tin dễ nghe, có lợi, thường dễ lấy lòng người tới xem bói. Chẳng hạn, nếu thầy phán bạn là người thông minh, giỏi giang, có nhiều cơ hội thăng quan tiến chức, tài vận lẫn tình duyên như ý, bạn sẽ cho đó là người đáng tin cậy.

Khoa học lý giải vì sao thầy bói phán chính xác, chẳng phải do thần thánh - Ảnh 1
Tâm lý tin vào những điều tốt đẹp sẽ khiến nhiều người mặc định thầy bói đó thực sự “cao tay".

Chọn lọc ký ức

Có những trường hợp thầy bói chỉ dự báo đúng được 3/10 sự thực. Thế nhưng, người xem bói sẽ chỉ nhớ tới 3 phần này, quên mất là độ chính xác cũng chỉ chiếm 30%. Không ít thầy bói còn đoán mò, phán nước đôi để đẩy độ chính xác lên 50% (ví dụ không sinh con gái thì sẽ là con trai, không giàu thì nghèo…). Hay nếu tập trung về thời tiết, mức phán đoán còn có thể lên tới 80% – 90% chính xác.

Hiệu ứng giả dược (Placebo)

Người đi xem bói đều giữ tâm lý “mong chờ" được phán trúng, đoán đúng chuyện cần biết. Với tâm lý này, trong lúc giao tiếp với thầy bói, họ sẽ vô tình tiết lộ ra những thông tin cá nhân. Thầy bói có thể từ những ám hiệu được cung cấp mà “điều chỉnh" lại mạch suy đoán, tăng độ chính xác lên cao hơn.

Đọc nóng

Đây là một trong những “mẹo" của các thầy bói. Sau khi có được thông tin cơ bản về người tới xem, thầy bói sẽ giả vờ “trúng gió", mệt mỏi, dời lịch xem sang hôm khác. Trong thời gian chờ, thầy bói sẽ tiến hành thu thập các tin liên quan tới bạn, thậm chí cử người bám theo, dò hỏi để có dữ liệu cần.

Đọc ấm

Rất nhiều thầy bói thực chất là người nắm vững những quy luật về tâm lý, giỏi về tâm lý học, xã hội học. Ví dụ với người trẻ, tới xem bói thông thường sẽ tập trung quanh vấn đề yêu đương, học hành, thi cử. Nếu người tới xem bói ăn mặc xa xỉ, gương mặt u sầu, khả năng lớn là chuyện gia đình, con cái. Với thanh niên, ngoài chuyện tình cảm có thể là công việc, sự nghiệp…

Khoa học lý giải vì sao thầy bói phán chính xác, chẳng phải do thần thánh - Ảnh 2
Từ những mạch tâm lý, quy chiếu theo tâm lý học, thầy bói có thể đưa ra phán đoán có độ chính xác cao.

Đọc nguội 

Đây là hiệu ứng Hans, có liên quan tới ngôn ngữ cơ thể. Ngay cả khi không phải thầy bói, bạn cũng có thể thu thập được thông tin của người tới xem bói nếu đủ nhạy bén. Ví dụ các hành động gù lưng khi giao tiếp, có thể cho thấy sự tự ti hoặc người đó lo lắng, cố giấu điều gì. Mím môi là động tác khi có sự nghi ngờ hoặc cắn móng tay cho thấy bạn lo sợ gì đó… Qua ngôn ngữ cơ thể, thầy bói sẽ “đọc vị" được một số thông tin từ người xem và tiến hành phán đoán.

Tương quan ảo

Quy luật này dựa trên cơ sở tâm lý học, chỉ cần người có lòng muốn tin là sẽ thấy được thứ muốn thấy. Nếu thầy bói đưa phán đoán về một sự kiện trong đời, đã xảy ra với bạn, bạn sẽ lục lại ký ức và tìm được một sự việc tương ứng. Từ đó, bản thân người tới xem bói sẽ cho rằng thầy bói phán đúng về mình.

Khoa học lý giải vì sao thầy bói phán chính xác, chẳng phải do thần thánh - Ảnh 3
Khi thầy bói đưa ra phán đoán một sự việc, chúng ta sẽ tự tìm trong trí nhớ những điều trùng hợp, tương đồng đã xảy ra. Từ đó, phần lớn đều tin và cho là thầy bói “bắt trúng", đoán đúng.

Ngoài những lý giải trên, việc thầy bói đoán trúng còn được giải thích qua hiệu ứng Barnum hay hiệu ứng Tiến sĩ Fox. Đây đều là những cơ sở phản biện hiện tượng tiên đoán của các thầy bói hiện nay. Dù vậy, với dân gian, vẫn còn nhiều người quan niệm tin còn hơn bỏ sót. Việc xem bói, xem tướng, vốn là để thỏa mãn về mặt tâm lý, tinh thần, chỉ cần không quá “sa đà", biến hành động này thành mê tín dị đoan là được.