Bánh chưng bánh giầy ngày Tết và ý nghĩa đặc biệt của chúng

Bánh chưng bánh giầy là 2 loại bánh không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên Đán của dân tộc. Hãy cùng tìm hiểu về khái niệm, nguồn gốc, ý nghĩa… của chúng nhé!

Bánh chưng là bánh gì?

Bánh chưng là một loại bánh truyền thống của người Việt. Nó có hình vuông, tượng trưng cho mặt đất. Chiếc bánh chưng có lớp vỏ ngoài làm từ lá dong, nhân bên trong gồm có: gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn… Loại bánh này thường được làm vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam cũng như ngày giỗ tổ Hùng Vương – mùng 10 tháng 3 âm lịch).

Bánh giầy là bánh gì?

Bánh giầy cũng là một loại bánh truyền thống của người Việt Nam. Nó có màu trắng và hình tròn, tượng trưng cho Trời. Bánh được làm bằng gạo nếp giã mịn, bên trong có thể là nhân mặn (thịt, đỗ xanh, gia vị…) hoặc nhân ngọt (đậu xanh, sợi dừa, đường…).

Giống như bánh chứng, bánh giầy thường được làm vào dịp Tết Nguyên Đán và vào ngày Giỗ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch.

Sự tích bánh chưng bánh giầy

Truyền thuyết kể rằng: Ngay sau khi phá xong giặc Ân, vua Hùng muốn truyền ngôi cho con. Vào dịp đầu xuân, vua cho mở hội và bảo các con rằng: Con nào tìm được thức ăn ngon lành để bày cỗ và có ý nghĩa hay thì ta truyền ngôi cho.

Các Lang (các người con của vua Hùng) đã đua nhau làm ra những món lạ từ những nguyên liệu là sơn hào hải vị quý hiếm khắp nơi. Riêng người con trai thứ 18 của vua Hùng là Lang Liêu tính tình thuần hậu, chí hiếu, đã làm ra bánh chưng, bánh giầy.

Bánh chưng bánh giầy ngày Tết và ý nghĩa đặc biệt của chúng - Ảnh 1
Sự tích bánh chưng bánh giầy

Bánh giầy tượng trưng cho Trời, hình tròn, nhỏ, nằm gọn trong lòng bàn tay. Trong xã hội Việt Nam thời xưa, bánh giầy dùng làm lễ vật tinh khiết để tế Trời và tế Thần. Bánh giầy còn là lễ vật khao vọng cho những người được thăng quan tiến chức, hay học hành đỗ đạt.

Còn bánh chưng thì hình vuông, tượng trưng cho đất, cho mẹ, cho Âu Cơ, cho vẻ đẹp mỹ miều của Tiên.

Ý nghĩa của bánh chưng bánh giầy

Bánh chưng, bánh giầy không chỉ là những món ăn đặc trưng cho ngày Tết Cổ truyền mà trong đó còn chứa đựng những ý nghĩa sâu sắc, thể hiện thế giới quan, nhân sinh quan của cả một nền văn minh lúa nước thời cổ đại. Theo quan niệm của Tổ tiên người Việt, bánh giầy, bánh chưng tượng trưng cho “trời tròn, đất vuông”.

Bánh chưng được làm từ gạo nếp, đậu xanh nhuyễn, thịt lợn, hành… đều là những nguyên liệu nấu ăn truyền thống của người Việt. Tất cả được gói lại bằng những phiến lá dong xanh mướt có thể được hái ngay trong vườn nhà. Bánh giầy được làm từ gạo nếp đồ chín lên rồi giã tay cho nhuyễn mịn sau đó mới nặn cho thành hình.

Bánh chưng, bánh giầy xuất hiện vào ngày Tết Nguyên Đán không chỉ là cách mà người nông dân Việt Nam thể hiện sự biết ơn trời đất đã cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đem lại cuộc sống ấm no cho con người mà nó còn thể hiện được đạo lý “uống nước nhớ nguồn", thể hiện chữ hiếu của người con với cha mẹ.

Phong tục dùng bánh chưng, bánh giầy làm quà biếu dâng lên cha mẹ ngày Tết cũng từ đó mà trở thành nét văn hóa đặc trưng của Việt Nam, được nhiều bạn bè quốc tế yêu thích.

Cách làm bánh chưng bánh giầy

Bánh chưng

Nguyên liệu
  • Gạo nếp cái hoa vàng
  • Thịt ba chỉ
  • Đậu xanh
  • 1 bó lạt tre mềm (hoặc lạt giang)
  • Gia vị
  • Lá dong

Bánh chưng bánh giầy ngày Tết và ý nghĩa đặc biệt của chúng - Ảnh 2
Bánh chưng

Cách làm

Sơ chế nguyên liệu

  • Lạt tre (lạt giang) đem ngâm nước trong 8 tiếng rồi xé sợi mỏng khoảng 0,5 cm.
  • Lá dong: rửa sạch 2 mặt của từng chiếc lá và lau khô, việc này giúp bánh không bị mốc. Trước khi gói, gọt bỏ bớt cuống dọc sống lưng lá để lá bớt cứng, để ráo nước. Nếu lá quá giòn có thể hấp một chút để lá mềm hơn.
  • Gạo nếp: nhặt loại bỏ hết sạn, sỏi, những hạt gạo khác lẫn vào…, vo sạch rồi ngâm ngập trong nước cùng 4g muối trong 8 tiếng. Sau đó vớt ra để ráo.
  • Thịt ba chỉ: Rửa sạch, để ráo rồi cắt thịt thành từng miếng khoảng 4cm, ướp với 4g hạt nêm và 1g tiêu trong 30 phút.
  • Đỗ xanh: Giã nhuyễn, ngâm nước 4 tiếng cho mềm và nở, đãi bỏ hết vỏ, vớt ra để ráo. Thêm vào 4g muối và trộn đều.

Gói bánh

Xếp lạt thành hình chữ nhật ở bên dưới rồi đặt khuôn lên trên. Xếp lá dong đã gấp vuông vức thành các cạnh hình chữ nhật trong khuôn. Nhớ để các mặt xanh đậm vào bên trong và mặt xanh nhạt hơn ra bên ngoài. Lý do là để mặt đậm của lá tiếp xúc với gạo sẽ làm cho bánh có màu xanh đẹp mắt hơn.

Lấy chén múc khoảng 200g gạo nếp cho vào khuôn, ấn và dàn đều để gạo điền đầy khắp đáy khuôn. Rải đều 100g đậu xanh lên trên gạo, đặt 1 miếng thịt lên trên rồi lại rải thêm 100g đậu xanh lên cho phủ kín thịt (không nên rải đậu xanh hết đến cạnh khuôn mà nên chừa lại khoảng 1,5 cm).

Tiếp theo, lấy tiếp 200g gạo nếp rải đều xung quanh và phủ kín mặt đậu xanh. Dùng tay ấn nhẹ gạo ở các góc và mặt bánh cho gạo nén xuống.

Cuối cùng gập các cạnh lá lại, những chỗ lá thừa thì dùng kéo cắt đi. Sau đó, sử dụng tay trái giữ cho lá khỏi bung ra, tay phải từ từ lấy khuôn ra đeo vào cổ tay trái. Đổi tay phải giữ lá rồi bỏ khuôn ra khỏi tay. Kéo hai đầu của mỗi sợi lạt cột bánh lại. Dùng lạt cột thêm cho đều và chắc bánh, cắt bỏ phần lạt còn dư cho bánh đẹp và gọn.

Luộc bánh

Xếp bánh chưng vào nồi theo chiều thẳng đứng, đổ nước ngập quá mặt bánh và luộc liên tục trong khoảng 8 giờ. Trong khi luộc, nếu thấy nước cạn thì đổ thêm nước sôi vào. Hãy nhớ mực nước phải ngập mặt bánh để bánh chín đều.

Sau khi luộc xong, vớt bánh ra, rửa sạch lá trong nước lạnh cho hết nhựa, để ráo. Xếp bánh thành nhiều lớp, dùng vật nặng đè lên bánh trong vài tiếng đồng hồ để bánh ra hết nước,  phẳng đều và chắc mịn. Cuối cùng, treo hoặc để bánh lên chỗ khô ráo, thoáng mát trong nhà là được.

Bánh giầy

Nguyên liệu
  • Bột nếp dẻo: 200 gram
  • Bột gạo tẻ: 10 gram
  • Đậu xanh: 200 gram
  • Đường: 150 gram
  • Muối: nửa thìa cafe
  • Dầu ăn: 2 thìa cafe

Bánh chưng bánh giầy ngày Tết và ý nghĩa đặc biệt của chúng - Ảnh 3
Bánh giầy

Cách làm

Làm vỏ bánh

Bạn cho vào tô lớn hoạc một cái âu khoảng 170ml nước ấm, thêm vào ¼ thìa cà phê muối và 50g đường rồi khuấy đều cho tan hết.

Sau đó, tiếp tục cho bột gạo nếp dẻo và bột gạo tẻ vào. Dùng đũa khuấy kỹ cho bột ngấm nước đều và dẻo, mịn, không còn vón cục. Mang bao tay nilon để nhào cho bột dẻo hơn và tạo khối, sau đó để bột nghỉ trong khaorng 15 – 20 phút.

Sở chế đậu xanh

Đậu xanh bạn nhặt bỏ những hạt mốc, hư, sau đó đem ngâm đậu xanh từ 2 – 4 tiếng cho hạt đậu mềm, nở rồi đãi cho thật sạch vỏ.

Sau khi ngâm xong, bạn cho đậu xanh vào xửng hấp, thêm vào khoảng 1/4 thìa cà phê muối và đảo đều rồi hấp chín. Sau khi đậu xanh được hấp chín, bạn đổ ra chovào máy xay và xay nhuyễn hoặc giã bằng chày cho nhuyễn đều được.

Làm nhân bánh

Bạn trộn đều 2/3 đậu xanh xay nhuyễn với đường cho đều. Sau đó bắc chảo lên bếp, cho dầu ăn vào, đun nóng thì cho đậu xanh đã trộn đường vào sên cho tới khi bột đậu nhuyễn và sánh lại.

Sau đó để khoảng 10 phút cho nguội thì mang bao tay nilon vào, vo thành các viên nhỏ làm nhân bánh giầy. Nếu có dừa tươi nào sợi, bạn có thể trộn vào bột đậu để làm nhân sẽ ngon hơn.

Hấp bánh

Bột gạo sau khi đã ủ, bạn nhào lại thêm khoảng 3 – 5 phút nữa cho bột thật dẻo, sau đó lấy từng viên bột nhỏ vê tròn rồi ấn dẹt ra, tiếp tục đặt viên nhân đậu xanh vào giữa rồi bọc kín lại cho nhân bánh không bị lộ ra ngoài. Làm lần lượt cho tới khi hết nguyên liệu.

Xếp bánh giầy vào trong xửng hấp khoảng 10 – 12 phút tuỳ theo kích thước chiếc bánh và mức lửa mà bạn để cho bánh chín đều rồi lấy ra để nguội.

Cuối cùng, trải đều 1/3 lượng đậu chín đã giã nhuyễn ra mâm, sau đó lăn từng chiếc bánh giầy đã chín đều qua lớp đậu cho đậu bám đều bề mặt bánh. Tiếp theo bạn dùng tay ấn nhẹ chiếc bánh giầy cho dẹt xuống là hoàn thiện.

Trên đây là những thông tin Webtintuc muốn chia sẻ đến bạn về 2 loại bánh quan trọng trong ngày Tết của người Việt là bánh chưng và bánh giầy. Hi vọng bạn có thể thu thập được nhiều kiến thức lý thú và bổ ích sau khi đọc xong bài viết của chúng tôi!